بسم الله الرحمن الرحیم -- اللّـهُـمَّ کُـنْ لِـوَلِـیِّـکَ الْـحُـجَّـةِ بْـنِ الْـحَـسَـنِ صَـلَواتُـکَ عَـلَـیْـهِ وَ عَـلى آبائِهِ فی هـذِهِ السّـاعَـةِ وَ فی کُـلِّ سـاعَـةٍ وَ لِـیّـاً وَ حـافِـظاً وَ قائِدا ‏وَ ناصِـراً وَ دَلیلاً وَ عَـیْـناً حَـتّى تُـسْـکِـنَـهُ أَرْضَـک َطَـوْعـاً وَ تُـمَـتِّـعَـهُ فیها طَویلاً

نماز جمعه در روایات

و اعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا و اذکروا نعمت الله علیکم اذ کنتم اعدآء فالف بین قلوبکم فاصبحتم بنعمته اخوانا. (۱)

مسلمانان چون دندانه های شانه با هم برابرند و چون اعضای یک بدن زنده، منسجم و هماهنگ. که آسیب در یک عضو باعث تشویش و نابسامانی در دیگر اعضاء خواهد بود .

آنچه که آنانرا به هم پیوند می دهد ریشه در نهاد انسانی دارد و برخاسته از ضرورت تداوم حیات است.

جهان را خدای یگانه آفریده و نظام و سنت یگانه بر آن بخشیده تا کسی نتواند همانند خاشاک پراکنده بر روی آب، بی اراده و سرگردان به هر گرداب و منجلابی سر نهد و یا چون گوسپندی بریده از گله باشد که گرگهای در کمین نشسته را طعمه ای چرب و نرم شود و به عذاب ابدی تفرقه و نفاق و شرک گرفتار آید.

مؤمنین، برادرانی یکدل و یکرنگند که همچون مشتی آهنین بر فرق کفار کفتار خوی فرود آیند و همانند سدی استوار و بنیانی محکم از رخنه خناسان در صفوف به هم پیوسته و شکوهمندشان بپرهیزند.

دستان توانمند مسلمانان را انقلاب اسلامی ایران در سنت دشمن شکن نماز جمعه به یکدیگر پیوند داد و پس از قرنها سکوت و دشمنی و فراموشی، مسجد جامع شهرها و میعادگاههای نماز جمعه با فریاد شکوه بخش خطیبان متعهد و طنین الله اکبر نمازگزاران همسو و هم جهت، آذین یافت. و اینک نمازهای جمعه ما در جای جای این کشور خدائی، یادگاری است عزیز و جانسوز و ارزشمند و دل افروز از «ابوذر زمان » (۲) و اولین «شهید عظیم الشان محراب » (۳) و «معلم اخلاق و مهذب نفوس (۴) » و «فقیه فداکار (۵) » صدوق و شریفترین (۶) عطای الهی، که امروز به امامت مراد و محبوب خود، احیاگر سنن حیاتبخش اسلام و روح خدا در جسم بیجان جهان معاصر، در بیت المعمور عرش الهی هر روز جمعه و هر صبح و شام به نماز ایستاده اند تا نظاره گر لطف خدا و منتظر تلاش ما در حفظ ارزشها و شعارهای اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله و سلم در سایه امام جمعه (۷) و ولی جمع و رهنما و رهبر جهان اسلام باشند.

در این مجموعه چهل حدیث از حجج معصوم و ائمه هدایت و وحدت در موضوع نماز جمعه و جماعت را به عنوان هدیه ای گرانقدر، به شیفتگان اسلام و انقلاب و تشنگان تعهد و تشکل و نیز کلیه ستادهای خدمتگزار در نمازهای جمعه و جماعت تقدیم می نماید. باشد تا کلمات گهربار معصومین: چراغ راهمان و شمع جمعان گردد.

آمین یا رب العالمین

محمود لطیفی

قال الله تبارک و تعالی:

یا ایها الذین امنوا اذا نودی للصلوه من یوم الجمعه فاسعوا الی ذکر الله و ذروا البیع ذلکم خیر لکم ان کنتم تعلمون.

«صدق الله العلی العظیم »

«سوره مبارکه جمعه آیه ۹»

ای کسانی که ایمان آورده ایدهر گاه شما را برای نماز روز جمعه بخوانند فی الحال به ذکر خدا بشتابید و کسب و تجارت را رها کنید که این (نماز جمعه، از هر تجارت سودمندی) اگر بدانید برای شما بهتر خواهد بود.

بخش اول: نماز جمعه

فصل اول: فضیلت حضور

۱٫ نماز جمعه، حج فقراء

عن ابیعبد الله علیه السلام قال:

جآء اعرابی الی النبی صلی الله علیه و آله و سلم … فقال یا رسول الله انی تهیات الی الحج کذا و کذا مره فما قدر لی فقال:

…علیک بالجمعه فانها حج المساکین.

امام صادق علیه السلام فرمود:

بادیه نشینی بحضور پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم رسید و عرضه داشت: چندین بار آماده سفر حج شده ام اما توفیق نیافتم، حضرت فرمود: نماز جمعه را دریاب که حج تهی دستان است.

«وسائل الشیعه، ج ۵، ص ۵»

۲٫ حج و عمره در هر جمعه

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:

ان لکم فی کل جمعه حجه و عمره فالحجه الهجیره للجمعه و العمره انتظار العصر بعد الجمعه.

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

هر روز جمعه برای شما ثواب یک حج و یک عمره است، حج شما شتاب و مبادرت به نماز جمعه و عمره شما انتظار اقامه نماز عصر پس از نماز جمعه است.

«کنز العمال/ج ۷/ ص ۷۳۷/ حدیث ۲۱۱۷۳»

۳٫ شتاب شایسته

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:

ثلاث لو یعلم الناس ما فیهن لرکضوا الابل فی طلبهن:

الاذان و الصف الاول و الغدو الی الجمعه.

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

اگر مردم می دانستند در اذان گفتن و صف اول جماعت ایستادن و صبحگاهان به نماز جمعه شتافتن چه سودهایی نهفته است، بر پشت کوهان شترها سوار شده به جستجوی آن می پرداختند.

«وسائل الشیعه/ ج ۵/ ص ۳»

۴٫ گامهای نسوز

قال الصادق علیه السلام:

ما من قدم سعت الی الجمعه الا حرم الله جسدها علی النار.

امام صادق علیه السلام فرمود:

هیچ قدمی نیست که در راه نماز جمعه برداشته شود مگر آنکه خدا بدن آن را بر آتش حرام می سازد.

«وسائل الشیعه/ ج ۵/ ص ۳»

۵٫ نماز جمعه ملاک قرب بخدا

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:

یجلس الناس من الله یوم القیامه علی قدر رواحهم الی الجمعات الاول و الثانی و الثالث.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

نزدیکی مردم با خداوند در روز قیامت به مقدار رفتن آنها به نماز جمعه به ترتیب نفر اول و دوم و سوم است.

«مستدرک الوسائل/ ج ۶/ص ۳۹»

۶٫ نماز جمعه بیمه بهشت

قال امیرالمؤمنین علیه السلام:

ضمنت لسته علی الله الجنه، منهم رجل خرج الی الجمعه فمات فله الجنه.

امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود:

در محضر خداوند برای شش گروه ضمانت بهشت نموده ام، یکی از آنان کسی است که به قصد نماز جمعه از منزل خارج شده و در آن حال مرگ او فرا رسیده است.

«وسائل الشیعه/ ج ۵/ ص ۱۱»

۷٫ مسافر و نماز جمعه

عن الصادق علیه السلام انه قال:

ایما مسافر صلی الجمعه رغبه فیها و حبالها اعطاه الله عز و جل اجر ماه جمعه للمقیم.

امام صادق علیه السلام فرمود:

هر مسافری که به خاطر رغبت و علاقه خودش در نماز جمعه حاضر شود، خداوند او را پاداش صد نماز جمعه غیر مسافر عطا نماید.

«وسائل الشیعه/ج ۵/ص ۲۶»

بخش اول: نماز جمعه

فصل دوم: ضرورت حضور

۸٫ کوچکترین تجمع جمعه

عن زراره قال: قلت لابی جعفر علیه السلام:

علی من تجب الجمعه؟ قال علیه السلام:

تجب علی سبعه نفر من المسلمین و لا جمعه لاقل من خمسه من المسلمین احدهم الامام.

…امام باقر علیه السلام فرمود:

هر گاه هفت نفر جمع شدند نماز جمعه واجب می شود و این نماز با کمتر از پنج نفر- که یکی از آنها پیش نماز است – برپا نمی شود.

«وسائل الشیعه/ ج ۵/ ص ۸»

۱۱٫ کیفر ترک نماز جمعه

و قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم فی خطبه طویله نقلها المخالف و المؤالف:

ان الله فرض علیکم الجمعه فمن ترکها فی حیاتی او بعد موتی استخفافا بها او جحودا لها فلا جمع الله شمله و لا بارک له فی امره. الا و لا صلاه له الا و لا زکاه له الا و لا حج له الا و لا صوم له الا و لا بر له حتی یتوب.

پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم ضمن خطبه ای طولانی که سنی و شیعه آنرا نقل نموده اند فرمود:

خداوند نماز جمعه را بر شما واجب فرموده است، هر کس در حیات و یا در ممات من بخاطر سبک شماری و یا انکار، آنرا ترک نماید خداوند کار او بسامان نکند و بر زندگی او برکت ندهد. آگاه باشید نماز او، زکات او، حج او و روزه و اعمال خیر او مقبول نیست مگر اینکه توبه کند.

«وسائل الشیعه/ج ۵/ ص ۷»

۱۲٫ ترک نماز جمعه مایه غفلت

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:

لینتهین اقوام عن ودعهم الجمعات او لیختمن الله علی قلوبهم ثم لیکونن من الغافلین.

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

بعضی از گروهها از ترک نماز جمعه بپرهیزند، در غیر این صورت بر دلهای آنان مهر نفاق زده خواهد شد. آنگاه در صف غافلین در خواهند آمد.

«کنز العمال/ ج ۷/ ص ۷۲۷/حدیث ۲۱۱۳۴

۱۳٫ نابودی جامعه در ترک نماز جمعه

قال علی علیه السلام:

ثلاثه ان انتم خالفتم فیهن ائمتکم هلکتم جمعتکم و جهاد عدوکم و مناسککم.

حضرت علی علیه السلام فرمود:

اگر با رهبران و پیشوایانتان در سه چیز مخالفت کنید هلاک می شوید: نماز جمعه و جهاد با دشمن و مناسک حج.

«مستدرک الوسائل/ج ۶/ص ۷»

۱۴٫ منافق شناسی

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:

من ترک ثلاث جمعات من غیر عذر کتب من المنافقین.

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

هر کسی سه نماز جمعه – پی در پی-را بدون عذر ترک نماید در ردیف منافقین ثبت خواهد شد.

«کنز العمال/ج ۷/ص ۷۲۹/حدیث ۲۱۱۳۵

۱۵٫ کار در وقت نماز جمعه

قال رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم:

من استاجر اجیرا فلا یحبسه عن الجمعه فیاثم.

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود:

هر کس کارگری را بکار بگمارد، چنانچه او را از نماز جمعه منع کند، گناه نموده است.

«مستدرک الوسائل/ج ۶/ص ۷»

۱۶٫ نماز جمعه زندانیان

عن ابی عبدالله علیه السلام قال:

ان علی الامام ان یخرج المحبسین فی الدین یوم الجمعه الی الجمعه و یوم العید الی العید و یرسل معهم فاذا قضوا الصلاه ردهم الی السجن.

امام صادق علیه السلام فرمود:

امام(حاکم اسلامی) باید زندانیان مسلمان را که بخاطر بدهی خود به زندان افتاده اند به نماز جمعه و نماز عید حاضر نماید و پس از اقامه نماز آنانرا به زندان برگرداند.

«وسائل الشیعه/ج ۵/ص ۳۶»

۱۷٫ آمادگی برای نماز جمعه

عن ابی جعفر علیه السلام قال:

و الله لقد بلغنی ان اصحاب النبی صلی الله علیه و آله و سلم کانوا یتجهزون للجمعه یوم الخمیس لانه یوم مضیق علی المسلمین.

امام باقر علیه السلام فرمود:

بخدا قسم شنیده ام که یاران پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله و سلم از روز پنجشنبه خود را برای نماز جمعه آماده می نمودند چون روز جمعه برای مسلمانان فشرده است-فرصت و امکانات کم است.

«وسائل الشیعه/ج ۵ص ۴۶»

بخش اول: نماز جمعه

فصل سوم: آداب حضور

۱۸٫ ادب و آداب نماز جمعه

قال ابو عبدالله علیه السلام:

لیتزین احدکم یوم الجمعه یغتسل و یتطیب و یسرح لحیته و یلبس انظف ثیابه و لیتهیا للجمعه و لیکن علیه فی ذلک الیوم السکینه و الوقار…

امام صادق علیه السلام فرمود:

یکایک شما باید در روز جمعه خود را بیاراید، غسل کند، عطر بزند و ریش و موهای خود را شانه نماید و پاکیزه ترین لباسهای خود را بپوشد و برای نماز جمعه آماده شود و البته باید آرامش و وقار در رفتار او نمایان باشد.

«فروع کافی/ج ۳/ص ۴۱۷»

۲۰٫ فرشتگان ماموران ثبت

عن النبی صلی الله علیه و آله و سلم انه قال:

اذا کان یوم الجمعه کان علی کل باب من ابواب المسجد ملآئکه یکتبون الاول فالاول فاذا جلس الامام طووا الصحف و جاؤوا یستمعون الذکر.

پیامبر گرامی اسلام(ص) فرمود:

وقتی روز جمعه فرا می رسد بر هر دری از درهای مسجد فرشتگانی نشسته اند و نام مردم را به ترتیب ورود، اول و دوم و سوم… می نویسند تا آنگاه که امام جمعه در جایگاه خود قرار گرفت پرونده ها را پیچیده و برای شنیدن ذکر (خطبه ها) می نشینند.

«مستدرک الوسائل/ج ۶/ص ۳۸٫»

۲۱٫ سلام بر نمازگزاران جمعه

قال علی علیه السلام:

من السنه اذا صعد الامام المنبر ان یسلم اذا استقبل الناس.

امام علی علیه السلام فرمود:

یکی از سنن اسلامی این است که وقتی امام جمعه در جایگاه خطبه قرار گرفت به مردم سلام کند.

«وسائل الشیعه/ج ۵/ص ۴۳٫»

۲۲٫ پایگاه سیاسی اخلاقی نظام

عن الرضا علیه السلام قال:

انما جعلت الخطبه یوم الجمعه لان الجمعه مشهد عام فاراد ان یکون للامیر سبب الی موعظتهم و ترغیبهم فی الطاعه و ترهیبهم من المعصیه و توقیفهم علی ما اراد من مصلحه دینهم و دنیاهم و یخبرهم بما ورد علیهم من الافاق-و- من الاهوال التی لهم فیها المضره و المنفعه.

امام رضا علیه السلام فرمود:

انگیزه خواندن خطبه در نماز جمعه آن است که: چون جمعه روز حضور عمومی است. اسلام خواسته تا فرماندار-نماینده دولت اسلامی-وسیله ای- تریبونی-داشته باشد برای موعظه مردم و تشویق آنان به اجرای قوانین و اطاعت از دستورات الهی و پرهیز از نافرمانی- قانون شکنی- و معصیت و همچنین بتواند از این طریق مردم را در جریان برنامه ها و تصمیمات متخذه مربوط به دین و دنیای آنان قرار دهد و از آنچه در جهان می گذرد- و به نحوی با حیات مسلمین ارتباط دارد -و از حوادث و پیش آمدهایی که ضرر یا منفعتی- تاثیر مثبت یا منفی- برای آنها دارد آنان را مطلع نماید.

«وسائل الشیعه/ ج ۵/ ص ۴۰»

۲۳٫ سکوت به هنگام خطبه

عن ابی عبدالله علیه السلام قال:

اذا خطب الامام یوم الجمعه فلا ینبغی لاحد ان یتکلم حتی یفرغ الامام من خطبته.

امام صادق علیه السلام فرمود:

به هنگام خطبه امام جمعه سزاوار نیست کسی سخن بگوید تا آنگاه که امام از خطبه فارغ گردد.

«وسائل الشیعه/ج ۵/ص ۲۹»

۲۴٫ دو رکعت خطابه

عن ابی عبد الله علیه السلام فی حدیث قال:

انما جعلت الجمعه رکعتین من اجل الخطبتین فهی صلاه حتی ینزل الامام.

امام صادق علیه السلام فرمود:

نماز جمعه به خاطر دو خطبه ای که دارد دو رکعت شده است. پس از آن دو خطبه در واقع دو رکعت از نماز است- و مردم به هنگام شنیدن خطبه در حال نمازند- تا امام از جایگاه فرود آید.

«وسائل الشیعه/ج ۵/ص ۱۵»

۲۵٫ نماز جمعه و اجابت دعا

عن ابی عبدالله علیه السلام قال:

الساعه التی تستجاب فیها الدعآء یوم الجمعه مابین فراغ الامام من الخطبه الی ان یستوی الناس فی الصفوف و ساعه اخری من اخر النهار الی غروب الشمس.

امام صادق علیه السلام فرمود:

ساعتهایی از روز جمعه که دعا مستجاب می شود:

ساعتهایی از روز جمعه که دعا مستجاب می شود: فاصله بین فراغت امام از خطبه تا تنظیم صفوف -آغاز نماز- و آخرین ساعات روز جمعه تا غروب آفتاب است «وسائل الشیعه/ج ۵/ص ۴۶»

پی نوشت ها:

۱) سوره آل عمران: آیه ۱۰۳٫

۲) لقبی که امام راحل بر آیه الله طالقانی اولین امام جمعه تهران نهادند.

۳) اولین شهید محراب آیه الله مدنی، جمله از پیام امام (قدس سره) است.

۴) دومین شهید محراب آیه الله دستغیب، جمله از پیام امام (قدس سره) است.

۵) سومین شهید محراب آیه الله صدوقی یزدی، جمله از پیام امام (قدس سره) است.

۶) چهارمین شهید محراب آید الله اشرفی اصفهانی.

۷) اشاره به مقام معظم رهبری که به حکم امام(قدس سره) امام جمعه رسمی تهران هستند.

دیدگاه شما

( الزامي )

(الزامي)